Rollen verdelen voor de groep 8-musical: op talent in plaats van op durf

Waarom de verdeling meer bepaalt dan de uitvoering

Bij de meeste musicals gaat het mis op hetzelfde punt: de hoofdrollen gaan naar de kinderen die durven, en de rest wordt verdeeld over wat er overblijft. Dat is begrijpelijk, want die kinderen melden zich als eerste. Het gevolg is wel dat een kind dat prachtig kan tekenen of bouwen twee maanden in de achterste rij staat mee te zingen.

Kinderen onthouden bovendien niet zozeer welke rol ze hadden, maar of ze het gevoel hadden dat ze ertoe deden. Dat gevoel hangt af van de vraag of hun rol bij hen paste, en niet van de vraag of die rol op het podium stond.

De verdeling is daarmee een talentvraag. Welke kinderen heb je, waar worden ze goed van, en welke rol hoort daarbij?

Alle rollen die een musical heeft

Een musical bestaat uit veel meer werk dan het toneel. Als je die rollen vanaf het begin net zo serieus neemt en net zo hard benoemt, verandert de verdeling vanzelf.

• Spelers: hoofdrollen, bijrollen en het koor. Meestal de helft van de klas.
• Decorbouw: ontwerpen, bouwen, schilderen. Voor kinderen die met hun handen werken en aan wie je niets hoeft uit te leggen als ze eenmaal bezig zijn.
• Kostuums en grime: uitzoeken, passen, bijhouden wie wat aan heeft.
• Licht en geluid: een tafel, een script en twee kinderen die precies weten wanneer wat aan moet. Vaak de rol waarin een teruggetrokken kind opbloeit.
• Regie-assistent: bijhouden wie waar staat, iedereen op tijd achter het gordijn hebben, de tekst meelezen. Voor het kind dat overzicht houdt.
• Publiciteit: posters, programmaboekje, de uitnodiging voor opa en oma, foto's.

Noem deze rollen vanaf de eerste les samen met de spelersrollen op, en niet als tweede ronde voor wie geen rol kreeg. De volgorde waarin je ze noemt, bepaalt hoe kinderen erover denken.

Van talent naar rol

Onderstaande koppeling is geen wet, maar hij helpt bij de eerste indeling. Kijk daarna of het kind het zelf ook zo ziet.

Kinderen die van optreden houden

De hoofdrollen, maar ook de rollen met veel tekst en weinig zang, of juist andersom. Let op: een kind dat graag optreedt is niet automatisch het kind dat het beste onthoudt. Splits durf en tekstvastheid als je de rollen verdeelt.

Kinderen die maken en bouwen

Decor, rekwisieten, de techniek achter een verandering op het toneel. Geef ze een eigen plek en een eigen moment waarop het af moet, dan zie je hoeveel er mogelijk is.

Kinderen die ordenen en overzicht houden

Regie-assistent, souffleur, planning. Dit zijn de kinderen die tijdens de uitvoering zorgen dat het niet instort, en dat weet de rest van de klas ook.

Kinderen die anderen erbij halen

Koorleider, publiciteit, de rol van iemand die de groep bij elkaar houdt tijdens de repetities. Ondergewaardeerd en onmisbaar.

Weet je van een deel van de klas niet goed waar ze energie van krijgen, dan geeft de talententest in één les een beeld dat je bij deze verdeling meteen kunt gebruiken.

De stille kinderen

Het kind dat zich nooit meldt, wil vaak wel iets, maar niet in het bijzijn van de klas kiezen. Vraag het daarom niet in de kring maar apart, en geef twee opties in plaats van een open vraag. 'Wil je liever bij het decor of bij het licht?' levert een antwoord op, 'wat wil je doen?' niet.

Wil een kind echt niet op het podium, dring dan niet aan. Een kind dat gedwongen in het koor staat, leert daar niets van behalve dat het gelijk had. Een kind dat het licht doet en dat goed doet, staat bij de nabespreking wel degelijk in het midden.

Zorg wel dat elk kind bij de uitvoering zichtbaar is, al is het maar doordat alle namen en rollen in het programmaboekje staan en aan het eind iedereen op het podium komt.

Hoe je de verdeling uitlegt

Leg de verdeling uit voordat je hem bekendmaakt, niet erna. Vertel eerst welke rollen er zijn en waarom je ze verdeelt op wat kinderen kunnen en leuk vinden. Maak dan pas de indeling bekend.

Reken op teleurstelling bij twee of drie kinderen en plan daar tijd voor in. Een kind dat de hoofdrol wilde en hem niet krijgt, heeft geen uitleg nodig maar erkenning. Zeg wat je in hem ziet en waar je dat in zijn rol terugziet.

Bij ouders werkt dezelfde volgorde. Zet in de eerste brief over de musical welke rollen er zijn en hoe je verdeelt. Een ouder die dat vooraf heeft gelezen, belt achteraf zelden.

Een werkbare tijdlijn

• Januari: stuk kiezen, rollen in kaart brengen, talenten ophalen in de klas.
• Februari: verdeling bekendmaken en de teams voor decor, techniek en publiciteit laten starten. Zij hebben de meeste tijd nodig.
• Maart en april: repeteren in delen, nog niet het hele stuk achter elkaar.
• Mei: doorlopen met decor en techniek erbij. Vanaf nu zijn de technische rollen net zo belangrijk als de spelers.
• Juni: generale, uitvoering, en een nabespreking waarin elk team apart wordt genoemd.

De verleiding is groot om pas in maart met decor te beginnen. Doe dat niet: die kinderen hebben juist in de rustige periode de ruimte nodig, en in mei is iedereen met het toneel bezig.

Veelgestelde vragen

Moet elk kind op het podium staan?

Nee. Elk kind moet een rol hebben die ertoe doet, en dat is iets anders. Licht, decor en regie zijn echte rollen, mits je ze vanaf het begin zo behandelt en bij de uitvoering ook noemt.

Auditie doen of rollen toewijzen?

Een combinatie werkt het best: laat kinderen aangeven waar hun voorkeur ligt, en verdeel daarna zelf. Een pure auditie beloont durf, een pure toewijzing gaat voorbij aan wat kinderen zelf willen.

Wat doe je als twee kinderen dezelfde hoofdrol willen?

Splits de rol als het stuk dat toelaat, bijvoorbeeld over twee uitvoeringen of over twee scènes. Kan dat niet, kies dan en vertel het kind dat het de rol niet krijgt persoonlijk, vóór de klas het hoort.

Hoe ga je om met een ouder die het niet eens is met de rol van zijn kind?

Vraag eerst wat het kind er zelf van vindt. Vaak zit de teleurstelling meer bij de ouder. Leg daarna uit welk talent je in het kind ziet en waarom de rol daarbij past, en houd vast aan de verdeling.