Voor groep 5 t/m 8 · Gratis te proberen
Het sociogram voor groep 5 t/m 8.
In vijf minuten weet je hoe de kinderen bij elkaar liggen: wie vaak gekozen wordt, welke vriendschappen wederzijds zijn en wie door niemand genoemd is. Zonder turven op papier.
Sociogram klaarzetten
Wat het sociogram is
Een sociogram laat zien hoe de kinderen in je groep elkaar kiezen. Elk kind beantwoordt vier vragen: naast wie wil je zitten, met wie wil je samenwerken, met wie speel je in de pauze en wie zou je om hulp vragen. Ze kiezen uit de klaslijst en typen zelf niets.
We stellen alleen positieve vragen. Er is geen vraag naar wie een kind niet wil, want die vraag leert een kind een klasgenoot af te wijzen en je hebt het antwoord toch al: wie door niemand genoemd wordt, staat in je rapport.
Je krijgt drie lijstjes terug: hoe vaak elk kind genoemd is, welke keuzes wederzijds zijn en wie door niemand gekozen is. Dat is precies wat je nodig hebt om groepjes te maken en om te zien welk kind je deze week even extra in de gaten houdt.
Wat jij eraan hebt
Je ziet in één oogopslag welke kinderen de groep dragen, welke tweetallen bij elkaar horen en wie er buiten valt. Daarmee maak je een plattegrond die klopt, stel je groepjes samen die werken en weet je bij wie je begint als de sfeer verandert.
Wat de klas eraan heeft
Een kind dat door niemand genoemd wordt, valt in de klas vaak niet op. Het is stil, of juist druk, en het speelt wel mee. Het sociogram laat het je zien voordat het een probleem is, en dan kun je er nog iets aan doen.
Wat je met de uitslag doet
De uitslag is een begin, geen oordeel. Een kind dat niet genoemd wordt, hoeft niet eenzaam te zijn; het kan nieuw zijn, of vrienden buiten de klas hebben. Ga er dus niet meteen mee aan de slag, maar kijk een week met andere ogen en praat met het kind zelf.
- Zet wederzijdse paren niet uit elkaar zonder reden; ze zijn de stabiele basis van je groep
- Koppel een kind dat niet genoemd wordt aan een kind dat vaak genoemd wordt, bij een taak waar het goed in is
- Herhaal het sociogram in januari en vergelijk: is de groep dichter bij elkaar gekomen?
- Leg de uitslag naast de talententest: een kind dat weinig gekozen wordt, heeft vaak een talent dat de klas nog niet kent
In sociogram afnemen en de uitslag lezen staat stap voor stap hoe je het gesprek erover voert. Wil je het eerst op papier doen, gebruik dan het printbare invulblad.
Wanneer je het beste een sociogram afneemt
Twee vaste momenten per jaar zijn genoeg. Het eerste is in de gouden weken, eind september of begin oktober, als de groep zich net gevormd heeft en je nog kunt bijsturen. Het tweede is in de zilveren weken van januari: na de kerstvakantie vormt de groep zich opnieuw en zie je of je aanpak heeft gewerkt.
Daarnaast is een tussenmeting nuttig na een incident, bij een nieuw kind in de groep of als de sfeer in december omslaat. Hoe je de groep in die weken begeleidt, lees je in de fases van groepsvorming en de gouden weken in groep 5 t/m 8.
Mag ik zomaar een sociogram afnemen in mijn klas?
Binnen de school mag dat, zolang je er zorgvuldig mee omgaat: alleen voornamen, kinderen zien elkaars antwoorden niet, en de uitkomst blijft bij jou. Wij bewaren de klaslijst en de keuzes hoogstens zeven dagen en verwijderen ze eerder zodra je de sessie sluit.
Zien kinderen wat anderen hebben ingevuld?
Nee. Elk kind kiest op zijn eigen scherm uit de klaslijst en ziet alleen zijn eigen keuzes. Het rapport is alleen voor jou.
Waarom staat er geen vraag naar wie ze niet willen?
Omdat die vraag kinderen leert een klasgenoot af te wijzen, en omdat je het antwoord toch al krijgt: wie door niemand genoemd wordt, zie je in het derde lijstje.
Hoe vaak neem ik een sociogram af?
Twee keer per jaar is genoeg: in de gouden weken van september of oktober, en in de zilveren weken van januari. Na een incident of een nieuwe samenstelling kun je een tussenmeting doen.
Kan het ook op papier?
Ja. Het printbare invulblad staat gratis op de site, met een verwerkingsblad om zelf te tellen. Digitaal scheelt het je het tellen en het uitzoeken van wederzijdse keuzes.
Wat kost het sociogram?
Tot en met 31 december 2026 kost het niets. Je maakt een docentaccount en zet het sociogram klaar; het klasrapport verschijnt zodra de eerste kinderen hebben gekozen.
Is dit de wettelijke monitor sociale veiligheid?
Nee. De inspectie vraagt daarvoor een gestandaardiseerd en gevalideerd instrument, en dat is ons sociogram niet. Het is een handelingsinstrument voor jou als leerkracht: in tien minuten weet je waar de groep staat en wat je kunt doen.
